Seminarium zostało zorganizowane w ramach projektu „Lepsza przyszłość. Wsparcie pomorskiej psychiatrii”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej – Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027.

Uroczystego otwarcia wydarzenia dokonali Agnieszka Baranowska – Członkini Zarządu Województwa Pomorskiego oraz Katarzyna Brzychcy– Kierownik Referatu Departamentu Zdrowia Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. W swoich wystąpieniach podkreślono znaczenie edukacji, profilaktyki oraz współpracy różnych środowisk w przeciwdziałaniu uzależnieniom wśród dzieci i młodzieży.

Praktyczna wiedza i konkretne narzędzia dla nauczycieli

Hasło seminarium – „Zauważyć. Zrozumieć. Zareagować” – wyznaczało główny kierunek spotkania. Szkoła odgrywa istotną rolę w rozpoznawaniu problemów i udzielaniu pierwszego wsparcia uczniom. Aby jednak działania nauczycieli były skuteczne, potrzebna jest nie tylko wiedza, ale również umiejętność rozpoznawania niepokojących sygnałów, prowadzenia rozmów i podejmowania właściwych interwencji.

Dlatego ważną częścią seminarium były warsztaty prowadzone przez specjalistów z zakresu psychologii, terapii uzależnień, profilaktyki i zdrowia publicznego. Uczestnicy mieli okazję analizować konkretne sytuacje, wymieniać się doświadczeniami oraz poznawać praktyczne sposoby reagowania na zagrożenia związane z uzależnieniami.

O czym rozmawiali uczestnicy warsztatów?

Jak rozpoznać pierwsze sygnały ostrzegawcze?

Marta Pięta-Chrystofiak, pedagog resocjalizacyjna z Uniwersytetu Gdańskiego, podczas swojego warsztatu zwróciła uwagę na zmiany w zachowaniu uczniów, które mogą wskazywać na pojawiające się trudności i ryzyko uzależnienia. Uczestnicy poznali sposoby uważnej obserwacji młodych ludzi oraz rozpoznawania sygnałów wymagających zainteresowania i odpowiedniej reakcji.

Jak rozmawiać, aby uczeń chciał nas wysłuchać?

Ewa Topór-Nawarecka, psychoterapeutka i specjalistka terapii uzależnień, skupiła się na komunikacji z uczniem w sytuacjach trudnych i kryzysowych. Podczas warsztatu uczestnicy ćwiczyli sposoby prowadzenia rozmów, które pomagają budować zaufanie, wzmacniać poczucie bezpieczeństwa i zachęcać młodego człowieka do przyjęcia wsparcia.

Gdzie przebiega granica między ciekawością a zagrożeniem?

Psycholog Agata Konieczna omówiła mechanizmy psychologiczne charakterystyczne dla okresu dorastania. Uczestnicy zastanawiali się, jak odróżnić naturalną potrzebę eksperymentowania od zachowań mogących świadczyć o zwiększonym ryzyku uzależnienia oraz jak prowadzić skuteczne działania profilaktyczne.

Nikotyna i e-papierosy – aktualne wyzwania dla szkół

O problemie używania wyrobów nikotynowych i e-papierosów wśród młodzieży mówiła lek. Katarzyna Kubiak z Centrum Profilaktyki Nikotynowej UCK w Gdańsku. Przybliżyła uczestnikom medyczne aspekty uzależnienia od nikotyny oraz zagadnienia związane z profilaktyką i reagowaniem na używanie tych produktów przez uczniów.

Substancje psychoaktywne – jak rozpoznawać, jak reagować, jak pomagać?

Warsztat prowadzony przez Zbigniewa Korytnickiego i Zbigniewa Kowalczyka, ekspertów Gdańskiego Ośrodka Promocji Zdrowia i Profilaktyki Uzależnień, koncentrował się na praktycznych aspektach rozpoznawania i reagowania na zagrożenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych przez młodzież. Prowadzący połączyli wiedzę z zakresu profilaktyki z blisko 30-letnim doświadczeniem zawodowym w Policji.

Podczas zajęć omówiono rodzaje substancji psychoaktywnych spotykanych wśród młodzieży, możliwe oznaki ich zażycia oraz zasady postępowania w sytuacji podejrzenia, że uczeń znajduje się pod ich wpływem. Uczestnicy poznali również procedury prawne i interwencyjne, które pomagają właściwie reagować i dbać o bezpieczeństwo ucznia.

Nauczyciel nie musi diagnozować – powinien zauważyć i zareagować

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z seminarium było podkreślenie znaczenia roli nauczyciela w profilaktyce uzależnień, ale również wskazanie granic jego odpowiedzialności. Nauczyciel nie jest osobą odpowiedzialną za diagnozowanie uzależnienia ani prowadzenie terapii. Jego zadaniem jest przede wszystkim uważna obserwacja ucznia, rozpoznawanie niepokojących sygnałów, podjęcie rozmowy oraz wskazanie odpowiednich instytucji i specjalistów, którzy mogą zapewnić profesjonalną pomoc uczniowi i jego rodzicom.

Istotne znaczenie ma również współpraca szkoły z rodzicami oraz instytucjami zajmującymi się zdrowiem psychicznym i profilaktyką uzależnień. Tylko dzięki zaangażowaniu różnych środowisk możliwe jest zapewnienie młodym ludziom wsparcia dostosowanego do ich potrzeb.

Zauważyć, zrozumieć, zareagować – te trzy kroki mogą mieć realne znaczenie dla zdrowia i bezpieczeństwa dzieci i młodzieży. Skuteczna profilaktyka zaczyna się od uważności, a udzielenie pomocy – od gotowości do rozmowy.

Fot. Łukasz Tokarczyk